Teken en tekenziekten

TEKEN EN DOOR TEKEN OVERGEDRAGEN ZIEKTEN

Teken krijgen steeds meer aandacht, zeker doordat ze ernstige ziekten kunnen overbrengen zoals de ziekte van Lyme. Teken leven vooral in bossen en struikgewas, maar ook in onze tuin kunnen teken overleven. Teken zie je vooral bij mensen en dieren die veel met struikgewas in contact komen. Doordat steeds vaker koeien in natuurgebieden mogen grazen zien we ook bij die diersoort vaker teken. Door de zachte winters zijn teken van februari tot november actief, met een piek in mei en september.
Teken drinken bloed bij de meest uiteenlopende warmbloedige dieren, die we gastheer noemen. Net als muggen en vlooien zijn ze daarvoor uitgerust met een steeksnuit. Ook mensen kunnen gastheer zijn; zeker mensen die veel in de vrije natuur rondzwerven.
Door het creëren van "nieuwe natuur" en de toename van met name reeën en bosmuizen (die ware teek-kwekerijen zijn) is de tekenpopulatie enorm toegenomen.
De tekenziekten zijn vooral een probleem in Centraal- en Zuid-Europa en de tropen, maar ook hier, in Engeland en Scandinavië komen tekenziekten voor.
De levenscyclus van de teek loopt over een aantal stadia van larve tot volwassen teek en duurt 2 tot 3 jaar (!). Gedurende die cyclus leeft een teek alles bij elkaar slechts 3 weken (!) op een gastheer, waar hij enkele dagen bloed zuigt en waar de paring plaats vindt. Na goed volgezogen te zijn laat hij vanzelf los en verschuilt zich in de vochtige humus van de bosgrond om zich verder te ontwikkelen. Als het weer tijd is voor een maaltijd, klimmen ze in grassen en struiken omhoog en laten zich op toevallige voorbijgangers vallen. Na de paring verlaat het vrouwtje haar gastheer om eieren te leggen en te sterven. De in onze streken meest voorkomende teek Ixodes ricinus legt zo'n 1000-2000 eieren.
Tekenziekten kunnen worden overgedragen door een beet, maar sommige ook door het opeten van een teek. In onze streken zijn ze relatief zeldzaam. Om een ziekteverwekker in te kunnen spuiten bij z'n gastheer moet een teek lang vasthangen: 1-2 dagen. Vaak treedt een besmetting op zonder dat het duidelijk tot ziekte komt. Daarnaast zijn tekenziekten vaak erg vaag en herstellen ze spontaan: Koorts, sloom, stijfheid, bloedplassen. Aan de andere kant kunnen ze echter ook snel en heftig met dodelijke afloop toeslaan. Met name bloed plassen is een alarmsignaal!.
De diagnose is zelden eenvoudig en vraagt nogal wat laboratoriumonderzoek. Enkele namen zijn: Babesiose, Ehrlichiose, Ziekte van Lyme. Ook bij koeien wordt incidenteel Babesiose gezien
De Ziekte van Lyme is bij de mens zelden dodelijk, maar desalniettemin ernstig. Hij kent 2 fasen: De eerste fase geeft meestal een typische rode vlek op de huid t.h.v. de beet. De ziekte is dan nog goed te behandelen. In de volgende fase treedt de grote schade pas op: Hartritmestoornissen, gewrichtsaantasting en zenuwverschijnselen. De besmetting leidt echter niet altijd tot ziekte.
Bij de hond is er waarschijnlijk geen eerste fase, maar tevens zelden ziekte.
Teken in duingebieden zijn vaker besmet dan teken in heidegebieden.

dk dennenoord tekenPreventie van teken en hun ziekten: Zorg als wandelaar in tekengebieden voor goede beschermende kledij. Teken kruipen ongemerkt op het lichaam rond en zoeken graag een hechtplek in het kruis.
Voor honden en katten is er een grote keus aan goede bestrijdingsmiddelen, informeer bij ons naar de mogelijkheden.
Geen enkel middel werkt 100%; controle op teken blijft noodzakelijk!
KAM NA IEDERE WANDELING UW HOND EVEN: VEEL RONDKRUIPENDE TEEKJES BENT U ZO AL KWIJT.
Om teken te kunnen plukken met de hand is wat handigheid en ervaring nodig. Met een speciaal tekentangetje (zie foto) gaat het makkelijk: Grijp de teek vast zo dicht mogelijk tegen de huid, even draaien en dan trekken. Let erop dat het steeksnuitje meegetrokken wordt (zie de voorste teek op de foto). Als die achterblijft kan een lelijke ontsteking ontstaan in de huid, zoals bij een splinter die moet uitzweren.

De beste preventie als u naar warme streken gaat is uw hond thuis laten. Gaat uw huisdier toch mee, behandel het dan met een tekenbestrijdingsmiddel en controleer het dagelijks op teken. Informeer tevens of het tekenmiddel "water proof" is.
Er bestaat een vaccinatie tegen de bloedparasiet Babesia. Het preventief behandelen met de stof Imidocarb lijkt minder zinvol. (Dieren)artsen in risicogebieden kennen de ziekteverschijnselen meestal goed, zodat snel ingegrepen kan worden. Wordt uw hond (of kat) plotseling ziek enkele weken na thuiskomst uit een risicogebied, meld dan zeker uw verblijf in zo'n gebied aan de dierenarts.

FATALE BABESIOSE IN NEDERLAND: MAART/APRIL 2004 en 2005 en 2006

Recent zijn in de omgeving Den Haag en Arnhem enkele honden gestorven aan de gevolgen van Babesiose, zonder dat ze uit Nederland weg geweest waren. Dit betekent dat de Dermacentor-teek (die Babesia overbrengt) zich niet meer alleen beperkt tot de warme streken.
Babesia is een bloedparasiet (zoals Malaria) die in korte tijd de rode bloedcellen vernietigt: Koorts, erg ziek zijn en bloed plassen.
Tot nu toe zijn er gelukkig geen nieuwe gevallen meer bekend geraakt, wat waarschijnlijk betekent dat Dermacentor-teken vooralsnog in Nederland een beperkt regionaal probleem vormen.
Uit een recentere studie in 2005 lijkt Dermacentor zich wel definitief in Nederland gevestigd te hebben. In 2006 is de teek ook in Noord-Limburg gevonden.
Het blijft dus wel degelijk oppassen met teken, maar er is nog niet direkt reden voor paniek.

Buiten Nederland zijn er, zeker in Centraal- en Zuid-Europa, veel ziektes die door teken en insecten overgedragen worden.
Laat u goed informeren over preventieve maatregelen.
Er komen ook steeds meer vaccins op de markt tegen exotische ziekten.